Vruchtgebruik slachtoffers krijgen hun geld terug

De deskundige legt uit

Dankzij een overgangswet die met terugwerkende kracht tot 31 december 2009 wordt ingevoerd, komen een honderden burgers die het vruchtgebruik van hun ouders ‘erfden’ alsnog in aanmerking  voor een teruggave van erfbelasting. Zij moeten dan wel aktie ondernemen.

Op 20 oktober vertelde ik u in mijn column op deze site (lees column) dat de staatssecretaris van financiën onder druk van de media besloten had een overgangswet in te voeren.

Door de herziening van de Successiewet (per 1 januari 2010) werden erfgenamen die in het verleden gebruik hadden gemaakt van een door de fiscus goedgekeurde regeling opeens geconfronteerd met een aanmerkelijk hogere erfbelasting. De vorige staatssecretaris (de huidige minister van Financiën) paste de wet namelijk aan zonder overgangsregeling.

Het betrof situaties waarbij ouders een woning hadden overgedragen aan hun kinderen, maar daar tot hun overlijden zelf in blijven wonen (door het vruchtgebruik van de woning te behouden). Kinderen van ouders die na 1 januari 2010 overlijden, betaalden door de gewijzigde successiewet in vele gevallen (tien)duizenden euro's meer erfbelasting. De kinderen mochten namelijk niet langer uitgaan van de waarde van de woning ten tijde van de overdracht, maar moesten uitgaan van de waarde bij het overlijden van de ouders, die vaak aanzienlijk hoger was.

Op 14 november jongstleden schreef staatssecretaris Weekers in een brief aan de Tweede Kamer dat de overgangsregeling met terugwerkende kracht wordt ingevoerd. Hierdoor komen kinderen wier ouders vóór 1 januari 2012 zijn overleden ook in aanmerking voor de versoepelde regeling. Die regeling komt er op neer dat de waardestijging van de woning tot 1 januari 2010 niet wordt meegenomen. De kinderen mogen dus alsnog uitgaan van de lagere waarde ten tijde van de overdracht van de woning. Als de woning op of na 1 januari 2010 in waarde is gestegen, zal over die waardestijging wel erfbelasting betaald verschuldigd zijn. Maar de kans dat zo’n situatie zich voordoet, lijkt mij in de meeste gevallen niet voor de hand liggend.

Kinderen die van de versoepelde regeling willen profiteren, moeten een formeel verzoek aan de fiscus doen. Zelfs indien een aanslag erfbelasting al onherroepelijk vaststaat, kan die op verzoek ambtshalve door de belastingdienst worden verminderd; de kinderen kunnen dus zelfs erfbelasting terugkrijgen. Ik hoop dat de fiscus zo sportief zal zijn over het bedrag van de  teruggave ook rente te vergoeden.

De in estate planning gespecialiseerde notarissen (leden van de vereniging van Estate Planners in het Notariaat  - EPN) zijn tevreden met dit besluit van de staatssecretaris. De EPN heeft haar leden opgeroepen om cliënten die in aanmerking komen voor een teruggave te benaderen, te informeren en desgewenst te helpen bij het opstellen van het verzoekschrift. Als uw notaris geen EPN-lid is, adviseer ik u contact met uw notaris op te
nemen om na te gaan of u in aanmerking komt voor een teruggave. Let op: u heeft alleen recht op teruggave van erfbelasting als er sprake was van een vruchtgebruiksituatie en de vruchtgebruiker op of ná 1 januari 2010 overleed.

Aniel Autar is notaris en specialist op het gebied van estate planning. Hij is als notaris verbonden aan Kooijman Lambert Notarissen te Rotterdam en is voorzitter van EPN