Aanvaard nooit zomaar een erfenis
Het komt maar al te vaak voor dat mensen ondoordacht "ja" zeggen tegen een erfenis. De erfenis kan echter onaangename verrassingen bevatten.
Wie droomt er niet van .... een onverwachte erfenis. Je krijgt te horen dat een ver familielid is overleden en dat jij de enige erfgenaam bent. Toch is het verstandig niet te snel toe te happen: er kan er een onverwacht addertje onder het gras schuilen.
Het lijkt zo mooi: zo'n erfenis waar je niets voor hebt hoeven te doen. Je bent alleen wat successierechten kwijt, maar de rest kun je lekker uitgeven. Toch, wat aanvankelijk een feest lijkt te worden, kan later een horrorscenario opleveren. Het is daarom goed om steeds eerst goed na te denken en u voor te laten lichten, voordat u besluit een erfenis te aanvaarden.
Legaat of erfenis
U kunt op vele manieren iets uit een nalatenschap verkrijgen. Zo kunt u een legaat krijgen. U bent dan legataris. Een legataris heeft recht op afgifte van bepaalde goederen. U kunt ook lastbevoordeelde zijn. Hiervan is sprake als iemand (we noemen hem: de lasthebber) van de overledene in het testament de verplichting ('de last') heeft gekregen om iets aan u te geven of iets voor u te doen. U wordt bevoordeeld door die verplichting.
De meest bekende manier is echter het krijgen van een erfenis. We noemen u dan ook erfgenaam. Een erfgenaam erft de bezittingen, maar ook de schulden. En als de schulden groter zijn dan de waarde van de bezittingen, dan kan een erfgenaam in de problemen komen: hij moet dan uit eigen zak betalen!
Aanvaarden of verwerpen
Om dit te voorkomen geeft de wet twee mogelijkheden: de nalatenschap beneficiair aanvaarden of te verwerpen. Als een nalatenschap negatief is, wordt zij vaak verworpen. Maar u kunt ook een nalatenschap verwerpen als u niets van de overledene wilt hebben of om andere redenen.
Als u erfgenaam wilt zijn, maar niet het risico wilt lopen dat u met uw privégeld voor de schulden van de overledene moet opdraaien, kunt u de nalatenschap "beneficiair aanvaarden". Het nadeel is dat u aan een aantal regels gebonden bent die soms tot extra kosten kunnen leiden; het voordeel is dat u niet voor verrassingen komt te staan. Pas als u 100 procent zeker weet dat de nalatenschap positief is, is het verstandig om zuiver te aanvaarden.
Een voorbeeld
Op 6 februari 2008 oordeelde de rechtbank te Haarlem over een kwestie waarin op een pijnlijke manier duidelijk werd hoe belangrijk het is om niet zomaar zuiver te aanvaarden.
Iemand (laten we hem Peter noemen) was in een testament van de erflater (laten we hem Kees noemen) benoemd tot erfgenaam. Kees had bovendien een legaat van € 450.000, toegekend aan een ander (Margriet). Nu is het zo dat een legaat wordt gezien als een schuld van de nalatenschap. Peter moest dus een bedrag van € 450.000 aan Margiet betalen.
Omdat Peter dacht dat Kees voldoende vermogen had, besloot hij de nalatenschap zuiver te aanvaarden. Uiteindelijk bleek er niet genoeg vermogen in de nalatenschap te zijn om het legaat van € 450.000 te betalen. U begrijpt dat Peter onder zijn betalingsplicht uit wilde komen; Margriet voelde daar weinig voor en een juridische procedure volgde.
De rechtbank maakte korte metten met Peter. Peter had er voor kunnen kiezen de nalatenschap beneficiair te aanvaarden. Door dat niet te doen heeft Peter zelf het risico willen lopen. Peter moest Margriet dus gewoon €450.000 betalen en het gedeelte dat hij niet uit de nalatenschap kon betalen moest hij dus uit eigen zak bijpassen.
Wees op uw hoede
Een situatie als ik in het hiervoor gegeven voorbeeld besprak, kan vaker voorkomen dan u denkt. Denk bijvoorbeeld aan het overlijden van een ondernemer of een DGA (directeur-grootaandeelhouder). Het kan zijn dat die ondernemer jarenlang op te grote voet leefde en daarmee de buitenwereld liet geloven dat hij/zij zeer vermogend was. Of dat er zijn overlijden nog belastingschulden of schadeclaims blijken te zijn. Het kan natuurlijk ook zo zijn dat iemand inderdaad vermogend is en dat het vermogen voor het grootste gedeelte uit effecten bestaat. Na het overlijden kunnen die effecten plotseling in waarde dalen, zodat er – als het op betalen aankomt – weer minder in de nalatenschap zit dan gedacht.
Ik vind het als notaris daarom heel belangrijk dat erfgenamen een goed beeld hebben van de aard en waarde van het vermogen (en van het verleden) van de erflater vóórdat zij besluiten een nalatenschap zuiver te aanvaarden. Een iets beter inzicht kan soms veel ellende besparen. En dat wilt u toch ook?
Henk Steenbekkers, Woensdag 05 November 2008 16:13
Verklaring van erfrecht een risico?
Door: henk.steenbekkers
Advies van de banken.
Het overlijden van een dierbare is een heel emotionele tijd voor de nabestaanden. Naast het verdriet en de rouw moet over heel veel zaken in een korte tijd beslissingen genomen en regelingen getroffen worden. Een tijd waarin een slecht advies veel leed kan veroorzaken.
Grote begrafenisondernemers als Monuta, Dela en Yarden, maar ook een instantie als Postbus 51, de overheid dus, sporen de mensen aan zo snel als mogelijk een verklaring van erfrecht te vragen bij de notaris.
De banken met name Rabobank en Fortisbank doen in hun brieven aan de klanten het voorkomen dat het vragen van een verklaring van erfrecht een wettelijke verplichting is. Zij geven het advies binnen enkele werkdagen de stap naar de notaris te zetten.
De wettelijke verplichting is echter niet aanwezig en het gegeven advies uiterst discutabel en op zijn minst erg voorbarig.
Advies Consumentenbond.
De Consumentenbond vindt het advies van de banken om zo snel mogelijk een verklaring van erfrecht aan te vragen niet erg verstandig. Een erfgenaam heeft het recht een nalatenschap te aanvaarden dan wel te verwerpen. Zouden er alleen maar schulden zijn, dan is het redelijk de nalatenschap te verwerpen. Is het niet zeker of er schulden zijn, dan is beneficiair aanvaarden een mogelijkheid. De erfgenaam wordt niet verantwoordelijk voor de schulden, maar mag zich tussentijds niets van de nalatenschap toe eigenen. Hij mag zich niet gedragen als eigenaar van de erfenis.
Alleen al de aanvraag voor een verklaring van erfrecht kan geïnterpreteerd worden als een daad van aanvaarding.
Een eenmaal gemaakte keuze kan niet herroepen worden. Wanneer het advies van de bank direct wordt opgevolgd, kan het wel eens zo zijn dat men de erfgenaam is geworden van een schuldenlast.
Dat kan nooit de bedoeling zijn van een bank! Een aansporing in deze is onterecht en maakt de bank medeplichtig aan het leed van de erfgenaam. Voor het beneficiair aanvaarden van de nalatenschap door bijvoorbeeld de langstlevende bestaat er een bedenktijd van maximaal drie maanden.
GEBRUIK DIE DAN OOK VOOR EEN VERSTANDIGE BESLISSING! Zo luidt het advies van de Consumentenbond
Wanssum
celestial, Maandag 08 Februari 2010 14:12
Ik stond op het punt de door ABN/AMRO verlangde verklaring van erfrecht te bemachtigen, toen ik uw nuttige informatie las. Toch is mij e.e.a. voor onze situatie nog niet geheel helder.
Op 28 januari is mijn moeder op de gezegende leeftijd van 93 en 3/4 jaar zonder veel lijden overleden. Ze is gelukkig altijd zerlfstandig en onafhankelijk kunnen blijven.
Vier kinderen blijven achter die elk voor gelijke delen gerechtigd zijn tot de nalatenschap.
Er is een uit 1973 daterend langstlevenden testament; mijn vader is echter in 1996 overleden. Een langstlevende in die zin is er niet meer; in zoverre lijkt mij het testament zijn betekenis te hebben verloren. Omdat het voor mijn moeder te belastend was zich zo actief met haar eigen overlijden bezig te houden is het oude testament nooit ingetrokken. Een bepaling is m.i. nog altijd relevant, nl. dat de erfdelen niet in enige (huwelijks)gemeenschap mogen vallen.
De banktegoeden overtreffen de in uw artikel en reacties genoemde grens en er is ook nog een huis te verdelen.
Het overlijden van moeder kunnen we aantonen m.b.v. het uittreksel uit de gemeentelijke akte, dat wij haar vier kinderen zijn bewijzen we aan de hand van het ‘familieboekje’, dat wij ‘wij’ zijn bewijzen we aan de hand van onze identiteitspapieren. Wij hebben zelf al een machtiging gemaakt en door 3 van ons laten ondertekenen, opdat een van ons de zaken met de bank kan afwikkelen. Voorlopig is dat de verdeling van alle saldi buiten de rekening-courant.
Wij zijn ook mans en vrouws genoeg om zelf een akte van vrijwaring op te stellen (wij hebben juristen onder ons). Ook zijn wij heel goed in staat de vraag – naar de bekende weg – aan het Centraal testamentenregister te stellen of er een testament is en onder welke notaris dat berust.
Begrijp ik het goed, dat dat voor de bank voldoende zou moeten zijn?
Zijn er misschien andere redenen om toch een verklaring van erfrecht aan te vragen?
Ook zou ik graag willen weten of het voor de in gemeenschap van goederen gehuwden onder ons noodzakelijk is om alsnog een huwelijksvoorwaarde op te laten maken om aan de wens van onze moeder te voldoen of dat een eigen bankrekening van het desbetreffende kind wellicht voldoen is. Ik vrees van niet…
Ten slotte zou ik graag willen weten of een kopie van het door de desbetreffende notaris van een stempel voorziene testament voldoende bewijs van het testament oplevert. Ook dat is zeer waarschijnlijk onvoldoende om door te kunnen gaan voor een gewaarmerkt stuk…
In afwachting van uw hopelijk spoedige antwoord, mede namens de andere celestials,
celestial