Komende dinsdag gaat het kabinet uitleggen wat haar beleid in 2009 doet voor uw portemonnee. De begroting moet kloppen, maar zoals de Engelsen zeggen: "On the left is nothing right, and on the right is nothing left", dus zou na al dat zuur dan toch het zoet doorbreken?

Als we maar niet weer worden vergast op die nietszeggende puntenwolken. Nog erger zijn de daarop volgende oeverloze debatten waarin Tweede Kamerleden elkaar de loef afsteken in het naar zich toe interpreteren van die onbegrijpelijke inkomensplaatjes, waardoor de mist alleen nog maar dichter wordt. Als het kabinet werkelijk de kloof tussen de burger en de politiek wil dichten, dan moet ze klip en klaar vertellen wie er in Nederland op voor- en achteruitgaan en hoeveel.

Jan Modaal bestaat niet

Als daarbij opnieuw Jan Modaal uit de kast wordt gereden haak ik echt af. Jan Modaal bestaat niet, heeft geen 06-nummer, het is een inkomenspositie en geen persoon van vlees en bloed. Jan zijn inkomen komt zo veel voor dat het helemaal niets zegt over de eigenschappen van die persoon. Nog mooier: tweeënhalf maal modaal! Dus anderhalve doorzonwoning, twee Opel Rakets en een nest labradors?

De hoogte van het inkomen blijkt uit wetenschappelijk onderzoek helemaal niet de belangrijkste verklarende factor te zijn bij het vergelijken van burgers. Erger nog het inkomen komt pas op de 6e plaats. Anders gezegd: of het effect van overheidsmaatregelen door de burger op soortgelijke wijze wordt ervaren, wordt pas in de 6e plaats bepaald door de hoogte van het inkomen. Een 25-jarige student heeft wellicht hetzelfde inkomen als een AOW-er van 70. Ingrijpen in dat inkomen heeft in beide gevallen een totaal verschillend effect.

Thuissituatie

Wat bindt ons dan wel? Allereerst de sociaal-economische categorie waartoe iemand behoort en de daarbij behorende inkomstenbron. Denk aan kleine zelfstandigen die winst uit hun onderneming genieten, arbeidsongeschikten met een uitkering, pensioengerechtigden, ambtenaren en bijstandsontvangers. Bovendien is veel relevanter dan de hoogte van het individuele inkomen, de thuissituatie. Wat is de leeftijd van de hoofdkostwinner en hoe ziet de gezinssamenstelling er uit? Het maakt nogal wat uit of een huishouden bestaat uit twee midden vijftigers, die beiden een inkomen genieten en geen kinderen hebben of dat sprake is van een alleenstaande moeder, die drie pubers groot moet brengen.

Onoplosbare Sudoku

Wat zou het prettig zijn als we onszelf straks herkenden in aansprekende huishoudplaatjes waar glashelder werd wat er in 2009 met onze inkomens- en vermogenspositie gaat gebeuren. Tot op heden worden we jaarlijks gefêteerd op een reeks aan effecten waarvan we zelf mogen analyseren of ze op ons betrekking hebben. Als meerdere maatregelen tegelijkertijd van toepassing zijn is bovendien onduidelijk wat daarvan het resultaat is. Al met al een onoplosbare Sudoku. Nog vier nachtjes slapen!