Partners en kinderen betalen straks aanzienlijk minder belasting over hun erfdeel dan nu, als het aan staatssecretaris Jan Kees De Jager ligt. Dit voorjaar kondigde hij tijdens een gastcollege voor de Universiteit van Tilburg nieuwe plannen aan voor de erfbelasting. Die moet eerlijker en eenvoudiger. De bewindsman zet het mes in het aantal tarieven, verlaagt de hoogste schijf van 27 naar maximaal 20 procent en wil slechts twee categorieën en enkele schijven overhouden. Het maximale tarief wordt 50 procent, 18 procent minder dan nu.

• Scroll naar onder voor Aniel Autar's testament-tips

Rijken ontwijken successierecht

Het resultaat? Een eerlijkere verdeling van de pijn. Nu betaalt Jan Modaal, terwijl vermogende Nederlanders hun miljoenen via slimme constructies wegsluizen naar belastingparadijzen in het buitenland. De nieuwe Wet Schenk- en Erfbelasting, zoals de Successiewet vanaf 2010 gaat heten, moet dit veranderen. Als rijke landgenoten meer bijdragen, kan iedereen straks minder successierecht betalen, denkt De Jager.

Volgens Aniel Autar, notaris bij Kooijman Lambert en expert voor AD Geld & Recht, pakken de plannen van de Jager echter desastreus uit. ‘Het omgekeerde resultaat wordt bereikt: de gewone man gaat meer betalen, de rijken niet.’

- Waarom treffen de plannen juist de gewone man?

,,De Jager wil een einde maken aan de praktijk dat de kinderen successierechten verschuldigd zijn zodra één van hun ouders overlijdt. Hij wil de verkrijger van de erfenis als uitgangspunt nemen. Op zich een nobel idee, want iemand belasten die nog geen cent van de erfenis heeft gezien, is oneerlijk. Helaas schrijft De Jager na de juiste diagnose echter het verkeerde medicijn voor. Hij wil de rente ‘defiscaliseren’; een moeilijke term voor het niet meer toestaan dat kinderen een flink rentepercentage op hun erfdeel zetten.

Via die constructie betaalt de langstlevende ouder op papier jaarlijks rente aan de kinderen, waardoor de overblijvende erfenis steeds kleiner wordt. Overlijdt de langstlevende ouder dan is de erfenis vaak fors gedaald: de nalatenschap is al belastingvrij in de zakken van de kinderen gekomen.

Tegelijk worden kleinkinderen straks extra belast. De Jager wil hen in dezelfde groep onderbrengen als broers en zussen. Op dit moment beginnen broers en zussen met een belastingpercentage van 26 procent. Iedereen kan op zijn klompen aanvoelen dat de staatssecretaris het straks fiscaal zeer onaantrekkelijk maakt voor grootouders om hun kleinkinderen mee te laten erven. Ik hoop dat hij dit plan laat varen.’’

- U stelt verder dat het De Jager toch niet lukt rijke Nederlanders aan te pakken…

Als de staatssecretaris denkt dat hij via wetgeving rijke Nederlanders meer kan laten bijdragen dan heeft hij het mis. Het is een normale wens van burgers, arm of rijk, hun vermogen te willen beschermen. Mensen blijven altijd proberen zo min mogelijk belasting te betalen. Er zijn altijd onvoorziene mazen in de wet. En anders vertrekken de rijken gewoon naar het buitenland, merk ik als notaris aan mijn eigen cliënten. Zo gehecht aan Nederland zijn velen niet meer. In Den Haag weet men dat ook: niet voor niets verhuisden begin jaren negentig veel topmanagers naar België en andere landen toen het kabinet een aantal wijzigingen in de Wet op Inkomstenbelasting doorvoerde.

- Betoogt u dit niet allemaal uit ordinair eigenbelang? Notarissen krijgen straks minder werk

Voor ons notarissen is het goed als de staatssecretaris z’n gang gaat. Dan kunnen we een groot deel van de testamenten gaan aanpassen. Na twintig jaar notariaat weet ik dat gezinnen drie dingen willen: de langstlevende partner zo goed mogelijk verzorgd achterlaten, het vermogen bij de eigen - niet de aangetrouwde - kinderen terecht laten komen en ten slotte voorkomen dat veel geld bij de fiscus blijft hangen. Voor ons blijft er werk genoeg.

Zonder gekheid: de overheid zou adviseurs en notarissen pas echt een loer draaien als het successierecht wordt afgeschaft. Het grote probleem is dat De Jager de Successiewet budgetneutraal wil hervormen.

- Dat is toch logisch? Hij verdient er jaarlijks twee miljard euro mee

Zo logisch is dat niet: door het Successierecht af te schaffen, trek je veel nieuw vermogen aan. Meer rijken komen naar Nederland en geven hier geld uit. Geld dat in onze economie vloeit: het maatschappelijke nut is dus veel groter. Het zou me niet verbazen dat De Jager de twee miljard die hij misloopt daarmee grotendeels compenseert. Voor de gewone man is afschaffing minstens zo gunstig. Die hoeft niet meer met scheve ogen te kijken hoe vermogende landgenoten naar het buitenland vertrekken, terwijl ze zelf voor de erfbelasting moeten opdraaien.

- Nederland als belastingparadijs dus?

Ja, waarom niet? Dan maar minder successieopbrengst. Het zou een goede manier zijn om ons land op de kaart te zetten. In Vlaanderen, waar het successierecht een stuk lager ligt, werkt het ook. Overigens zijn er ook andere oplossingen denkbaar waarbij de erfbelasting niet hoeft te worden afgeschaft. Zo zou je iedereen een drempelvrijstelling van 150.000 euro kunnen geven, zoals in Frankrijk gebeurt. Dan mag iedereen zo’n bedrag belastingvrij schenken of erven en na zes jaar verloopt de drempel en kun je weer opnieuw 150.000 euro belastingvrij schenken of erven. Helaas hebben politici hier het lef niet voor zo’n oplossing, laat staan afschaffing, te kiezen.