Kleinkind betaalt de rekening bij De Jager!

Met veel tromgeroffel kondigde staatssecretaris De Jager vorige week verlaging van de erfbelasting aan. Superrijken moeten meer betalen, gewone Nederlanders minder. Helaas vergeet De Jager te zeggen dat kleinkinderen en wezen juist véél meer gaan betalen.

Met veel tromgeroffel kondigde de Staatssecretaris van Financiën op vrijdag 23 oktober aan dat de belasting op erfenissen zal worden verlaagd. Hij vertelde tijdens een bijeenkomst in Tilburg op 14 april jongstleden dat hij het financiële gat dat hierdoor zal ontstaan, wil opvullen door financiële hindernissen op te werpen tegen het wegsluizen van vermogen naar het buitenland. Wat hij echter niet vertelde is dat kleinkinderen die rechtstreeks van hun grootouders erven, straks extreem hard aangepakt zullen worden.

Vraagtekens

Minder belasting betalen, wie wil dat nu niet? Veel mensen willen graag dat uiteindelijk hun vermogen bij bijvoorbeeld hun kinderen of neven terecht komt en dat er zo weinig mogelijk successierecht is verschuldigd. Als onder andere in estate-planning gespecialiseerde notaris adviseer ik dagelijks over welke maatregelen genomen kunnen worden om successierechten en andere belastingen te besparen. Ik kan mij daarom in grote lijnen vinden in het voornemen van de Staatssecretaris. Of het hem inderdaad gaat lukken om de vlucht van kapitaal naar het buitenland tegen te gaan, vraag ik mij echter af. Ik plaatste hierover al eerder mijn vraagtekens in het artikel 'Hervorming erfbelasting werkt niet' .

Kleinkinderen/wezen de pineut

In deze column wil ik het niet hebben over de rijke mensen, maar over kleinkinderen van wie één of beide ouders zijn overleden. Het verliezen van een ouder is vaak een zeer ingrijpende gebeurtenis; als het aan de Staatssecretaris ligt, zijn kleinkinderen die van een grootouder erven omdat hun vader of moeder al eerder stierf, straks echt de pineut. Zij worden – mochten de plannen van de Staatssecretaris doorgaan – fiscaal ongenadig hard gestraft. In het nieuwe systeem zullen kleinkinderen namelijk fors meer successierechten gaan betalen.

Voorbeeld

Aan de hand van een voorbeeld, zal ik illustreren wat er gaat veranderen. Stel dat de heer Flip Knoop en zijn vrouw Roos samen een vermogen van 750.000 euro hebben. Zij hebben twee kinderen, Berta en Clara, en twee kleinkinderen, Fleurtje en Bart. Fleurtje is de dochter van Berta, die als alleenstaande moeder voor haar zorgt. Bart is het kind van Clara die gelukkig is getrouwd met William.

Noodlot slaat toe

Dan slaat het noodlot toe. Als gevolg van een tragisch ongeval overlijdt Berta in 2008. Vervolgens sterft op 11 januari 2010 de heer Flip Knoop. Zijn nalatenschap bedraagt dan 375.000 euro (de helft is voor zijn vrouw Roos). Om dit voorbeeld niet onnodig ingewikkeld te maken, gaan wij er van uit dat Flip's nalatenschap wordt verdeeld tussen Roos, Fleurtje (haar moeder Berta is immers overleden) en Clara. Alle drie krijgen zij 125.000 euro.

Omdat Berta niet meer in leven is, erft Fleurtje € 125.000,-, het gedeelte dat haar moeder van opa Flip zou hebben geërfd. Clara erft ook € 125.000,-.

Als Berta nog in leven zou zijn geweest (en dus € 125.000,- zou erven), zou ze voor de erfbelasting (de nieuwe benaming voor successierecht) een vrijstelling hebben van € 19.000,- Over het restant ad € 106.000,- zou ze 10 % erfbelasting moeten betalen. Over een erfdeel van € 125.000,- zou Berta dus € 10.600,- erfbelasting moeten betalen. Wat moet ons zielige Fleurtje, die haar al moest missen, betalen? € 36.900,- erfbelasting. Dus 3½ keer zo veel! Dit is geen enkel weeskind uit te leggen.

Fleurtje (klein)kind van de rekening

Fleurtje komt in een mindere positie dan Bart die nog het geluk heeft, dat zijn ouders in leven zijn. Clara betaalt over haar erfenis (€ 125.000,-) zoals gezegd € 10.600,- erfbelasting. Wanneer zij het resterende bedrag ad € 114.400,- meteen zou schenken aan haar zoon Bart, betaalt die 10 % over € 109.400,- (€ 114.400,- verminderd met het vrijgestelde bedrag van € 5000,-) of € 10.940,- aan schenkingsbelasting . Dit betekent dat hij dan € 103.460,- overhoudt en bovendien nog eens gezegend is met een vader en moeder die in leven zijn. Terwijl nichtje Fleurtje € 88.100,- overhoudt en geen moeder meer heeft.

Maatschappelijk onaanvaardbaar

Kooijman Lambert Notarissen is van mening dat dit maatschappelijk niet aanvaardbaar is en heeft daarom op 28 oktober jongstleden een brief naar alle leden van de vaste Kamer Commissie van de Tweede Kamer gestuurd met het dringende verzoek te bevorderen dat het tarief van kleinkinderen weer dezelfde verhouding krijgt als thans, te weten 1,6 x het tarief dat een kind verschuldigd is.