Een Zwitserse bankrekening, een rijke weduwe die overlijdt, kinderen die elkaar te vuur en te zwaard bestrijden om de poet en haar optrekje op Curaçao. Ideale ingrediënten voor een spannende pageturner, zo lijkt het. Toch was dat niet het doel van auteur en journalist Jaap Willems (1943), eerder bekend van Late Liefde – Opnieuw verliefd na je vijftigste. Hij wilde vooral een boek schrijven, waarin mensen zich kunnen herkennen. ,,Lange tijd dacht ik dat mijn familie uniek was. Tot ik in de krant las dat ruzies om de nalatenschap volgens notarissen eerder regel dan uitzondering zijn.”

Het onderzoek bracht hem op het idee zijn persoonlijke familiegeschiedenis in boekvorm te gieten. Willems: ,,Dit kan namelijk iedereen overkomen. Bovendien neemt het aantal (grote) erfenissen toe nu de ouders van de babyboomers uitsterven. Spaar- en beleggingsrekeningen, bedrijven, huizen: alles komt vrij. Hun kinderen erven nu.”

Geromantiseerd

Het resultaat is De Erfenis - Vechten om het familiefortuin. Als Willems moeder een hersenbloeding krijgt, verdiept hij zich in haar financiën. Al snel blijkt van de Zwitserse bankrekening zes ton verdwenen, ook is een kostbaar schilderij zoek. Het spoor leidt naar zus Reina, de zakenvrouw van de familie, die zich jarenlang over moeders financiën ontfermde. Wanneer zij ook na moeders dood openheid weigert, stappen Willems en zijn broer Bram naar de rechter.

Hoewel sterk persoonlijk is het boek geen autobiografisch verslag, benadrukt Willems. Namen van diverse betrokkenen zijn veranderd, ook spelen niet alle familieleden mee. ,,Ik noem het een geromantiseerde familiegeschiedenis. Daarbij heb ik ervaringen van vrienden meegenomen, ook is een aantal aspecten verzonnen.” Opvallend is de openhartigheid van de auteur, die zichzelf niet spaart. Zo komt hij tot de conclusie minder onbaatzuchtig te handelen dan hij dacht. ,,Bij het behartigen van moeders belangen, denk je onbewust ook aan jezelf. Je dat realiseren was behoorlijk onthutsend.”

Onkreukbaar

Terugkijkend heeft hij veel vertrouwen in de rechtstaat verloren. Advocaten, notarissen, artsen en rechters: allemaal blijken ze minder onkreukbaar dan ze zich voordoen. ,,De advocaat van Reina loog keer op keer aantoonbaar en de rechters slikten dat.” Tegelijk schrijft hij er met onverholen bewondering over. ,,Die raadsman was fantastisch, véél beter dan de onze. Met een geweldige intonatie bespeelde hij de rechters. Mijn advocaat, die bekend stond als een autoriteit op het erfrecht, ging juist zitten mokken.”

De affaire heeft Willems wijzer gemaakt. Niet alleen leerde hij zichzelf beter kennen, ook weet hij veel meer van geldzaken. ,,Ik begon helemaal blanco en bezat één ongedateerd papiertje met schuldbekentenis van Reina. Ik wist niet eens bij welke Zwitserse bank mijn moeders geld was ondergebracht.” Door een uitgebreid dossier op te bouwen, kreeg hij grip op de materie. ,,Bovendien vormde het achteraf de basis voor dit boek.”

Geen wraakgevoelens

Ruim tien jaar later, want zo lang geleden speelde de zaak, ontkent hij dat wraakgevoelens een rol speelden bij het schrijven. ,,Vlak na de rechtszaak was ik boos, nu niet meer.” Met zijn zus is het nooit meer goed gekomen. Wel heeft hij het manuscript aan haar en haar toenmalige advocaat opgestuurd. ,,Ik weet dus niet of ze het heeft gelezen. Alleen haar advocaat stuurde een reactie. Hij vond dat hij er nog goed vanaf kwam.”

Hij hoopt de lezers enkele lessen mee te geven. Bijvoorbeeld dat familie niet blindelings te vertrouwen is. ,,Zet alle afspraken op papier. Vermeld schulden en bezittingen duidelijk.” En de belangrijkste les: Gelijk hebben is iets anders dan gelijk krijgen. ,,Je moet niet tegen elke prijs je gelijk willen halen. Mensen vechten elkaar de tent uit voor een kastje van honderd euro.” Dat is bovendien nog goedkoper ook, want het scheelt duizenden euro’s advocatenkosten.

Harde les

Was deze ruzie achteraf voorkombaar? Willems denkt van niet. ,,Lange tijd interesseerde ik me niet voor geldzaken, vandaar dat Reina haar gang kon gaan. Bovendien praatten we in onze familie nauwelijks over geld. We hebben het nooit bespreekbaar gemaakt. Dat is een harde les geweest.”